24 Ιανουαρίου 2025
Αρθρογραφία Ποινικά Χρονικά
Ιωάννης Μοροζίνης

Διατάραξη της συνείδησης, actio και omissio libera in causa

Σκέψεις για τη ρύθμιση της υπαίτιας διατάραξης ή απώλειας της συνείδησης στο νέο Ποινικό Κώδικα

Στη μελέτη επιχειρείται μια κριτική παρουσίαση των παρεμβάσεων στα άρθρα 33 έως 36 από το νομοθέτη του νέου Ποινικού Κώδικα, οι οποίες έχουν ως κοινή συνισταμένη την έννοια της διαταράξεως της συνειδήσεως. Υποστηρίζεται ότι η παρέμβαση στη διατύπωση του άρθρου 34 ΠΚ έχει θετικό πρόσημο, καθώς απαλλάσσει το ποινικό εννοιολογικό οπλοστάσιο από την περιττή και αρνητικά φορτισμένη έννοια της «νοσηρότητας». Όμοια θετικά κρίνεται και η παρέμβαση στη διατύπωση του άρθρου 36 § 2 ΠΚ, η οποία αίρει τον συνταγματικό προβληματισμό που ήγειρε η προηγούμενη διατύπωσή του. Δεδομένου ότι η θεωρητική κατασκευή της a.l.i.c. συνδέεται πρωτίστως με τη βαθμίδα της νομοτυπικής υπόστασης και δεν συνιστά περίπτωση κατ’ εξαίρεση καταλογισμού πράξεων εις ενοχή, το άρθρο 35 ΠΚ συνιστά αφενός μεν αυθεντική διευκρίνιση των ορίων της αρχής εκτέλεσης στο εκ δόλου έγκλημα, ενώ αφετέρου περιλαμβάνει μια περιττή ρύθμιση για το εξ αμελείας έγκλημα. Το αυθεντικό πεδίο εφαρμογής του περιορίζεται μόνο στα ιδιαίτερα και ιδιόχειρα εγκλήματα. Η προσθήκη όμως της omissio libera in causa στο γράμμα του άρθρου 35 ΠΚ είναι λίαν προβληματική. Οι περιπτώσεις αυτές αντιμετωπίζονται ικανοποιητικά κατά τις γενικές διατάξεις για τη μη γνήσια παράλειψη, καθώς συνιστούν «παράλειψη [τελεσθείσα] δι’ ενεργείας». Τέλος, ομοίως προβληματική υπήρξε η κατάργηση του άρθρου 193 του παλιού Ποινικού Κώδικα.