ΚΑΡΤΕΣ ΑΥΤΟΜΑΤΗΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

Η χρήση καρτών αυτόματης συναλλαγής για ανάληψη μετρητών σε ΑΤΜ απέκτησε στην χώρα μας απροσδόκητη επικαιρότητα το καλοκαίρι του 2015 με την επιβολή περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων και την καθιέρωση τραπεζικής αργίας βραχείας διάρκειας για την προστασία του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Στην παρούσα μελέτη εξετάζονται όλα τα νομικώς σημαντικά ζητήματα που συνδέονται με την χρήση καρτών αυτόματης συναλλαγής για διενέργεια συναλλαγών μέσω των ΑΤΜ.
Στο 1ο μέρος της μελέτης αναλύεται η τεχνική δομή, η οικονομική λειτουργία και η συμβατική διαμόρφωση του αυτόματου ταμειολογιστικού συστήματος (πεδίο εφαρμογής του συστήματος ηλεκτρονικής μεταφοράς κεφαλαίων [web banking, phone banking κ.ά.], νομική φύση των διαφόρων τύπων καρτών, νομική φύση των κυριότερων συναλλαγών σε ΑΤΜ, υποχρεώσεις και ευθύνη των μερών]. Επίσης, καταγράφεται ο “εγκληματολογικός φαινότυπος” των καταχρήσεων των ΑΤΜ και τα μέτρα που προτείνονται για την αντιμετώπισή τους.

Στο 2ο μέρος γίνεται πραγμάτευση όλων των ζητημάτων που σχετίζονται με την αθέμιτη κτήση μιας κάρτας ή/και των ενσωματωμένων σε αυτήν δεδομένων, καθώς και την αξιοποίησή τους για την παραγωγή μιας νέας (“πλαστής”) κάρτας ή την επέμβαση σε αυτά. Οι σχετικές αναπτύξεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία ενόψει της μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο διεθνών κειμένων, μέσω των οποίων η χώρα μας καλείται να εγκληματοποιήσει προπαρασκευαστικές πράξεις αναφερόμενες σε εγκλήματα τελούμενα με Η/Υ.

Στο 3ο μέρος, που συνιστά και το κεντρικό θέμα της εργασίας, επιχειρείται μια κριτική αξιολόγηση της αθέμιτης χρήσης μιας κάρτας για ανάληψη μετρητών από ΑΤΜ. Ο νομικός χαρακτηρισμός της εν λόγω ανάληψης (από επιλήψιμο κάτοχο της κάρτας) με γνήσια κάρτα τρίτου προσώπου, καθώς και της ανάληψης με ένα πλαστό αντίγραφο γνήσιας κάρτας, εμφανίζει ιδιαίτερες δυσχέρειες de lege lata, παρά τις προσπάθειες της θεωρίας και της νομολογίας για υπαγωγή των επίμαχων πράξεων στις ποινικές υποστάσεις της κλοπής, της υπεξαίρεσης, της απάτης με υπολογιστή ή ακόμη και της κοινής απάτης. Στην μελέτη αναδεικνύονται οι δυσχέρειες αυτές, ενώ δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στα προσκόμματα που θέτουν οι νομοτεχνικές επιλογές στις οποίες προέβη ο Έλληνας νομοθέτης κατά την κατάστρωση της αντικειμενικής υπόστασης του άρθρου 386Α΄ ΠΚ περί απάτης με υπολογιστή με το άρθρο 5 του Ν. 1805/1988. Παράλληλα, επισημαίνονται οι ευκαιρίες που σηματοδοτεί, ως προς την επίλυση του προβλήματος, η νομοπαρασκευαστική εργασία για την προσαρμογή στο εσωτερικό δίκαιο των διατάξεων της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης της 21ης Νοεμβρίου 2001 «για το έγκλημα στον Κυβερνοχώρο» και της Απόφασης-Πλαίσιο του Συμβουλίου της Ε.Ε. της 28ης Μαΐου 2001 «για την καταπολέμηση της απάτης και της πλαστογραφίας που αφορούν τα μέσα πληρωμής πλην των μετρητών».